Pophelden bestaan niet meer

Keihard & Swingend

Grappig toeval: vanmiddag op het werk een leuke discussie over popmuziek.

Stelling van collega: er is de laatste twintig jaar in de popmuziek nauwelijks muziek gemaakt die werkelijk beklijft. Niets meer van het kaliber van Elvis of de Beatles. Michael Jackson was zo’n beetje de laatste popheld.

Ik geloof niet dat ik het helemaal met hem eens ben, want er is de afgelopen decennia nog volop muziek gemaakt die de moeite waard is en die in mijn ogen ook wel zal beklijven.

Al gaat het dan niet om complete oeuvres van artiesten, maar om cd’s of een handvol liedjes van die cd’s. En die constatering sluit toch weer aardig aan op wat mijn collega vindt.

Vanavond zat ik te lezen in het boek dat ik afgelopen zondag van mijn kids gekregen heb, Keihard en Swingend van Barend Toet. Een boek dat een aardig inzicht geeft in de opkomst (en ondergang) van de serieuze popjournalistiek in Nederland.

En daarin stuitte ik op deze uitspraak: Er zijn sinds eind jaren tachtig geen echte pophelden meer. Opgetekend uit de mond van een van de toonaangevende popjournalisten in Nederland.

Heeft mijn collega dan toch gelijk?

Advertisements

3 thoughts on “Pophelden bestaan niet meer

  1. Die discussie voerden we een deur verderop geloof ik ook al, toevallig met dezelfde collega ;).

    Volgens mij lopen er twee discussies door elkaar: of er sinds 1990(?) nog pophelden bestaan en of er sinds 1990 nog muziek met ‘eeuwigheidswaarde’ wordt gemaakt. Eerst maar even die pophelden: ja, die bestaan nog. Kijk naar de aantallen die Coldplay of Lady Gaga op de been brengen. De tweede vraag is of zij muziek met eeuwigheidswaarde maken. Dat kun je je afvragen. Lady Gaga is eerst en vooral de nieuwe Madonna. Coldplay heeft een eigen, maar vrij eenvormig geluid waar we in 2050 misschien niet meer van achterover slaan. Sterker nog: dat doe ik nu al niet.

    Maar betekent dat ook dat er geen muziek met ‘eeuwigheidswaarde’ meer gemaakt wordt? Wat mij betreft niet, alleen gebeurt het wat meer in de periferie. In de laatste twintig jaar zijn genres als hiphop en electronic volwassen geworden. Daar kun je als ‘ouderwetse’ muziekliefhebber denigrerend over doen door te wijzen op pakweg DJ Tiësto en 50 Cent. Dat is wat mij betreft net zo’n zwaktebod als alle ‘rock van voor 1980’ afrekenen op pakweg Status Quo. Zelfs binnen de traditionele pop en rock is er nog vernieuwing aan de gang, met name door inmenging van andere muziekstijlen en -genres.

    De constatering dat er sinds eind 1980 geen echte pophelden meer zijn, snap ik wel. Juist vanaf dat moment zijn de ‘radioplay’ en ‘high brow’ volgens mij steeds verder uit elkaar gaan lopen. Dat klinkt wat vaag, maar kort gezegd: The Beatles, David Bowie, Neil Young, The Rolling Stones en Led Zeppelin worden:

    a. Gedraaid op de radio en (dus?) gewaardeerd door publiek dat zich verder niet bovengemiddeld in muziek verdiept.
    b. Gewaardeerd als ‘hogere’ muziekcultuur (‘high brow’) door bijvoorbeeld recensenten.

    Sinds halverwege de jaren tachtig zie je radio en high brow verder uit elkaar lopen. Een grote band (jaren ’80) als The Smiths kan nog altijd op veel waardering rekenen op muzieksites en bij recensenten, maar je hoort ze nooit meer op de radio. Dat effect is in de laatste 25 jaar steeds sterker geworden. De twee grootste high brow-rockacts van de laatste tien jaar, Arcade Fire en Sufjan Stevens, draaien radiostations nooit. Dat geldt ook voor de ‘betere’ hiphop, electronic en dergelijke.

    Het valt mij op dat het altijd – met respect – ouderen zijn die stellen dat ‘er tegenwoordig niets goeds meer gemaakt wordt’. Ik kan me voorstellen dat er een moment komt waarop je eigen muzieksmaak gesetteld raakt en er wat minder ruimte is om nieuwe ontwikkelingen te blijven volgen. Zeker als je daarvoor verder moet kijken dan de radio, want die richt zich helaas vooral op het reproduceren van ‘klassiekers’ en brengt uit de laatste twintig jaar vooral de wat plattere acts. Maar wat mij betreft volgt er bij klagers over het niveau van de hedendaagse muziek iets te vaak een klassieke denkfout: ‘ik hoor niets nieuws meer, dus dan is het er ook niet’.

    Groet,

    Lukas

    Like

  2. Pophelden zijn van alle tijden,
    maar vooral van het verleden….

    Op de vraag of pophelden uitgestorven zijn, dan wel nog steeds bestaan kunnen wij geen antwoord geven. Dat zal pas in de toekomst blijken als teruggekeken wordt.

    Is het niet een van de bijna kenmerkende eigenschappen van kunst, dat de werkelijke waarde en positie in de eeuwigheid pas in retrospectief zullen blijken? Een enkeling krijgt de erkenning die hij verdient, de meesten zullen dat pas vanuit het graf kunnen zien. Vincent moet zich dagelijks omdraaien als hij voelt welke bedragen nu voor hem worden neergeteld, net zoals Wolfgang Amadeus nooit had kunnen bevroeden hoe serieus hij genomen zou gaan worden.

    En ook in de pop (rock) is dat zo. Natuurlijk krijgen Beatles, Prince, Springsteen en nog wat anderen terecht meteen massaal de handen op elkaar.
    Maar evenzo zijn er genoeg voorbeelden van genieën die zich pas achteraf laten duiden. John Cale zei ooit in een platenshow dat de Bananan-elpee van de Velvet Underground de eerste paar jaar slechts in honderdtallen is verkocht. Maar degene die hem kocht is wel meteen een bandje begonnen.
    Bowie, Sex Pistols, Madonna, zelfs Prince, ze zijn in het begin weggelachen en uitgehoond. Madonna werd op Live-Aid voor het oog van de wereld door Bette Midler aan de schandpaal genageld, maar zie eens wat ze heeft gedaan en betekend. Als ik haar was, maakte ik een song: Bye Bye Bette.

    Zoals altijd bij gesprekken in muziek is het moeilijk om objectief te blijven en te praten. Want eerlijk is eerlijk: voor de Nederlandse muziek zijn de Cats en BZN van zeker zoveel waarde als Herman Brood, Supersister, MAM of -om maar een omhooggeduwde maar inmiddels alweer lang vergeten superformatie te noemen: Fatal Flowers. Ohohoh, wat vonden de kenners die destijds toch goed. En vooral: Belangrijk. Nooit meer iets van gehoord.

    Want zo was het volgens mij ook Bowie die het ooit voor Michael Jackson opnam toen die weer eens door het slijk werd getrokken. Over tweehonderd jaar zal Michaels muziek als een der belangrijkste van deze eeuw worden gekenmerkt, zei deze David. Al was het maar omdat zijn muziek de grootste kans maakt om teruggevonden te worden door archeologen: er zijn honderden miljoenen van verkocht en die maken dus meer kans om te overleven dan een elpee van Schonberg of Webern. En zo vrees ik dat ook Kartners miljardseller Smurfenlied en Una Paloma Blanca dus in de toekomst in musea te zien zullen zijn -hopelijk niet te horen…-

    Maar waarschijnlijk is de discussie breden bedoeld dan enkel uit historisch perspectief. En zo komen we op die inderdaad vaak geponeerde stelling dat er tegenwoordig niks fatsoenlijks meer wordt gemaakt. Ook dat is van alle tijden. Ik beken, ikzelf laat de moderne muziek varen en kies voor de veilige koers van mijn favorieten. En zacht zucht ik als weer een jongere me weer iets fantastisch wil aanpraten. Heb ik allang gehoord, denk ik dan en tot mijn verbazing gaat dat in bijna eenderde van de gevallen al letterlijk op, want de Top-40, Glee, het zorgt allemaal voor recycling van de golden oldies.

    Desondanks: wordt er nog iets gemaakt dezer dagen? Ik mag hopen van wel. De mannen van het eerste uur hadden het in zekere zin makkelijker omdat elk vrijwel liedje baanbrekend was. Niets was al gedaan, alles was nieuw. En tegenwoordig is er meteen de neiging om bronnen en inspiraties aan te wijzen. a
    Anderzijds: de jeugd van tegenwoordig heeft wel het gemak dat alles voor het grijpen ligt. Instrumenten, opname-apparatuur, zelfs distributie en promotie kan allemaal vanaf een simpele laptop gebeuren of desnoods met je iPad op een bankje in het park. Dat is nog eens wat anders dan maandenlang een oefenruimte moeten zoeken, jarenlang zeuren om contracten.

    Nee. Het is makkelijk, vooral voor een mastodont als mij te zeggen dat het tegenwoordig niks meer is. En toegegeven: ik ken het allemaal niet. Maar toch loop ik regelmatig de kamer van een der spruiten binnen met de vraag wat ze op dat moment luisteren. Zo ontdekte ik toch weer Snow Patrol, Bruno Mars, Rihanna. En vraag ik me af of de goden van het vorige decennium over een tijdje nog gehoord gehoord worden. En wat is er over van al die enormen van de jaren daarvoor?? maar desondanks zal ook deze tijd iemand voortbrengen. want muziek is van alle tijden. En slechte muziek bestaat niet, alleen muziek waar je niet van houdt. Maar elke muziek heeft zijn fans en daarom zijn waarde. Om maar te sluiten met de Meester:

    Information is not knowledge.
    Knowledge is not wisdom.
    Wisdom is not truth.
    Truth is not beauty.
    Beauty is not love.
    Love is not music.
    Music is the best!”

    (Packard Goose, Joe’s Garage act III. 02.57)

    Like

  3. Overigens gaan we tot nu toe nog voorbij aan de opkomst van internet. Ik ben wat dat betreft een kind van mijn generatie. Vroeger was je – correct me if i’m wrong – als jonge luisteraar afhankelijk van de radio, de platenkast van je ouders/vrienden en de bibliotheek. Tegenwoordig is alles voorhanden. Sterker nog, er zijn volop muzieksites (MusicMeter, Rateyourmusic, Pitchfork, Scaruffi, Last.fm) waar een ‘vormende’ werking van uit gaat. Mijn eigen muzieksmaak en -kennis zou er in elk geval heel anders voor hebben gestaan als ik een jaar of 5 geleden niet op MusicMeter terecht was gekomen.

    Op internet circuleert niet alleen nieuwe muziek, maar is zo ongeveer alles voorhanden wat er ooit op plaat is gezet. Daardoor is iedereen in staat om een eigen ontdekkingstocht door de muziekgeschiedenis te beginnen, zonder de tussenpersonen die daar vroeger voor nodig waren. Dat maakt dat de ‘muziekhelden’ van mijn generatie misschien óók voor een deel wel in het verleden liggen. Neem een Trout Mask Replica van Captain Beefheart, Spiderland van Slint of In the Aeroplane over the Sea van Neutral Milk Hotel. Platen uit het verleden die dankzij internet hun bekendheid en (popheld)status toe hebben zien nemen.

    Maar het allerbeste voorbeeld vind ik nog het jaarlijstje over 2009 dat ik vorig jaar in een Londense platenzaak tegenkwam. De best verkochte plaat? Silver Apples uit 1968, de plaat die wellicht de eerste aanzet vormde voor de electronic (luister Oscillations maar ‘ns op Youtube). Ik maak me sterk dat die plaat in 1968 vrij geruisloos passeerde. Zo zie je maar: mijn generatie schept zijn eigen pophelden. Soms zijn die inmiddels allang gestopt of dood (Beefheart), soms ook niet (Animal Collective).

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s